Aanslagen Amerika
Dossier zes jaar na 11 september 2001

Dossier aanslagen Amerika 11 september 2001
Freedom Tower (nieuw venster)

Zes jaar na 11/9:
Aanslagen 11/9 wereldwijd herdacht
 9/11: Van held tot lastpost
Net als 11 september is ook Irak niet uitsluitend een probleem van de Verenigde Staten

11/9 op de Nederlandse tv:
 Uitzending RTL nieuws 11 september 2001 (nieuw venster)
Uitzending NOS acht uur journaal 11 september 2001 (nieuw venster)
Mini documentaire 11 september RTL nieuws (nieuw venster)

Aanslagen 11/9 wereldwijd herdacht
In de hele wereld worden vandaag de terroristische aanslagen van 11 september 2001 herdacht. Ook in ons land.

Minister Maxime Verhagen was vanmorgen bij een herdenking in de tuin van de Amerikaanse ambassade in Den Haag, samen met de Amerikaanse ambassadeur Roland Arnall. 

De minister zei dat hij herdenken belangrijk blijft, omdat die aanslagen hebben aangetoond hoe kwetsbaar de vrije westerse wereld is. Volgens hem bestaat de terreurdreiging nog steeds en is het zaak alert te blijven en tegen het terrorisme te blijven strijden.

Amsterdam
Ook in Amsterdam werd stilgestaan bij de terreuraanslagen. Dat gebeurde bij het Amerikaanse consulaat. Burgemeester Job Cohen riep op tot wederzijds begrip tussen de oosterse en westerse wereld: "11 september is een symbool geworden van het gebrek aan begrip tussen oost en west."

Volgens de Amsterdamse burgemeester moeten mensen uit beide werelden hun best doen om elkaar te begrijpen in plaats van elkaar te haten. "Door ons hier op te richten, eren we de mensen die hun leven verloren."

New York
De belangrijkste herdenkingen in de Verenigde Staten zijn in New York en in Washington, de twee steden waar de terroristen toesloegen. 

In beide steden zijn de herdenkingsbijeenkomsten inmiddels begonnen. In New York toch naast de plek waar het World Trade Center ooit stond. Burgemeester Bloomberg had de plechtigheid willen verplaatsen in verband met de bouwwerkzaamheden op Ground Zero, maar riep hiermee zoveel protesten op dat hij toch toegaf en toestond de herdenking naast Ground Zero te houden. 

Voor het eerst valt 11 september weer op dinsdag, net zoals in 2001. Vlak voor het tijdstip dat het eerste vliegtuig zes jaar geleden de noordelijke toren binnenvloog, begonnen de klokken van alle gebedshuizen in New York te luiden. 

Net als vorig jaar leggen de nabestaanden van de slachtoffers bloemen neer en lezen ze de namen van de slachtoffers hardop voor.

Washington
In Washington bezochten president Bush en zijn vrouw aan het begin van de middag een kerkdienst. Vervolgens vervoegden ze zich bij een bijeenkomst in de tuin van het Witte Huis.

Minister van Defensie Robert Gates si bij het Pentagon. Daar zijn ook de familieleden van de slachtoffers, die omkwamen toen een Boeing op het hoofdkwartier van het ministerie van Defensie neerstortte.

Reddingswerkers
In New York grijpen de reddingswerkers van de ramp de herdenking aan om aandacht te vragen voor hun gezondheidssituatie. 

Veel van deze mensen kampen met gezondheidsproblemen als gevolg van de giftige dampen waaraan ze tijdens de redding hebben blootgestaan. Ze willen hiervoor een schadevergoeding.

Osama Bin Laden
Ook is vandaag voor de tweede keer in een week op internet een video geplaatst met een boodschap die van de voorvluchtige al Qaida-leider Osama Bin Laden zou zijn.

De authenticiteti van de tape kon nog niet worden bevestigd. In de video prijst een stem die van Bin Laden zou zijn, één van de kapers van de vliegtuigen die zes jaar geleden bij de aanslagen betrokken waren. Eind vorige week verscheen de eerste video van Bin Laden sinds drie jaar. 

Aanslag
In Turkije heeft de politie op het nippertje een aanslag met een autobom verijdeld. In de buurt van een parkeergarage werd een busje vol explosieven gevonden. Volgens de autoriteiten is een ramp voorkomen. Het is nog niet duidelijk wie deze aanslag beraamd hebben.

In verband met de herdenking van de aanslagen van 11 september gelden in Turkije extra veiligheidsmaatregelen.

Net als 11 september is ook Irak niet uitsluitend een probleem van de Verenigde Staten
De Amerikaanse discussie over de oorlog in Irak is op zichzelf al een heuse oorlog geworden. De VS zijn tot op het bot verdeeld, en de getuigenissen van Amerika’s bevelhebber in Irak David Petraeus voor het Congres gisteren en vandaag zullen een consensus waarschijnlijk niet dichterbij brengen.

Daarbij is het is een bizar toeval, of een naargeestig complot, dat de hoorzitting samenvalt met de herdenking vandaag van de aanslagen van 11 september 2001. Het ingrijpen in Irak is mede in diskrediet geraakt door de onterechte koppeling van Saddam Hoessein met die aanslagen en met het terreurnetwerk Al-Kaida. Nog steeds kan de regering-Bush het niet nalaten Irak te verbinden met de strijd tegen het internationale moslimterrorisme. Terwijl de inval vermoedelijk meer heeft gedaan om de steun voor dat terrorisme te stimuleren dan welke VS-actie na 11 september 2001 ook.

Nu de Britse legermacht, de laatste grote bondgenoot, uit Basra is vertrokken, is het strijdtoneel in Irak uitsluitend onder Amerikaans toezicht gekomen. En wat iedereen zorgen zou moeten baren, ook tegenstanders van de oorlog, is dat de Amerikanen volstrekt niet in staat lijken Irak te stabiliseren.

Generaal Petraeus ziet dat wat anders. Hij wijst op afname van het aantal aanslagen in Bagdad en op de relatieve rust in de soennitische provincie Anbar sinds Washington in februari zo’n 30.000 man extra naar Irak stuurde. Anderen tekenen aan dat het aantal Amerikaanse en Iraakse burgerdoden niet daalt, en dat er achter de rug van de extra troepen nieuwe onrust gloort. In deze situatie is weggaan voor de Amerikanen geen optie, maar zijn de kosten van het blijven te hoog.

Steeds meer Irakezen denken dat vergaande federalisatie of zelfs opdeling van Irak soelaas kan bieden. Maar de gevolgen laten zich raden: rond Kirkoek en Mosoel zal nieuwe strijd ontbranden, nog meer mensen zullen om etnische of religieuze redenen worden verdreven, en de buurlanden zullen (nog meer) proberen hun invloed te vergroten. Dat is een verontrustend perspectief voor een strategische regio vol cruciale grondstoffen.

Zoals de aanslagen van 11 september het probleem van de rest van de wereld waren, zo is ook Irak niet uitsluitend een Amerikaans probleem – hoe de huidige puinhoop ook is ontstaan. De Franse minister Kouchner gaf twee weken geleden het goede voorbeeld door als eerste Franse minister sinds 2003 Irak te bezoeken. Een pasklare oplossing is niet voorhanden, maar aan de toekomst van Irak moet ook buiten het Amerikaanse Congres zeer hard worden gewerkt.

9/11: Van held tot lastpost ‘Dit is nu mijn werk,’’ zegt John Sferazo en hij schuift een grote fruitmand vol met potjes medicijnen over de tafel; steroďden, inhaleringspompjes, pijnstillers, antidepressiva, kalmeringsmiddelen. ,, ’s Ochtends vroeg neem ik mijn eerste pillen en als ik de laatste heb genomen, begint het hele circus opnieuw.

Het zorgt ervoor dat ik nog enigszins kan ademhalen.’’ Zes jaar nadat hij hielp de immense puinhopen op Ground Zero op te ruimen, is de staalwerker uit New York zo ziek dat hij werkloos thuiszit. ,,Ik rende een mijl in vijfenhalve minuut. Nu kan ik amper een rondje om het huis lopen.’’

Sferazo, een vijftiger met een vermoeide glimlach en bruine ogen waarin de pretlichtjes zijn gedoofd, is een van de duizenden reddingswerkers die ziek zijn geworden door de lucht op Ground Zero. Hij hielp als staalwerker bij het verwijderen van de verwrongen constructie. Meter voor meter baanden Sferazo en zijn maten zich een weg door het puin. ,,Op een dag vond ik een hoofd. Ik moest het in een rode doos doen en naar de lijkschouwers brengen. Bij elke stap rolde het van links naar rechts. Ik voelde precies hoe het de ene keer op een oor bleef steken, en dan weer op de neus. Dat beeld zie ik steeds terug in mijn nachtmerries.’’ Sferazo slikt zijn emoties weg. ,,Ik kreeg zoveel psychische problemen dat ik mijn kinderen van me heb weggeduwd.’’

Dertig dagen werkte hij op de rampplek, eerst voor een aannemer, later als vrijwilliger. Het was een onbeschrijfelijke chaos, herinnert hij zich. ,,Dit was een grote berg van alles wat in die twee enorme torens had gezeten. Door de explosies en de branden was een grote giftige soep ontstaan. En daar stonden wij elke dag in.’’

Al een paar dagen na 11 september begon Sferazo te hoesten. ,,Eerst dacht ik aan een verkoudheid. Maar ik wist dat ik een probleem had toen ik zilvergrijze rommel opspuugde, zo groot als zilveren dollars.’’

De staalwerker meldde zich bij een medisch centrum voor 9/11-werkers en diende een schadeclaim in bij de regering. De overheid zette echter - net als bij veel van zijn collega’s - vraagtekens bij de oorzaak van Sferazo’s klachten. Het duurde vier jaar voordat hij eindelijk een compensatie kreeg, een ‘schijntje’ van zijn oude salaris. ,,In New York was ik een held, in Washington noemden ze me een lastpost. Het is schandalig zoals we worden behandeld. Ze doen alsof we leugenaars zijn. Begrijp me goed, voor 11 september had ik ook wel eens pijntjes. Maar ik had nooit ademhalingsproblemen. Nooit. Zóveel mensen zijn ziek, dat kan geen toeval meer zijn.’’

De overheid hanteert bij de 9/11-claims van hulpverleners een tactiek van ontkennen en vertragen, meent Sferazo. Hij haalt piepend adem. ,,Ze zeggen nu dat het onze eigen schuld is omdat we geen maskers droegen. Kun je dat geloven? Eerst roepen ze dat de lucht veilig is, terwijl dat niet zo was. En dan zeggen ze dat wij maskers hadden moeten dragen.’’ De eerste dagen gebruikten Sferazo en zijn maten papieren maskers. ,,Het was hartstikke warm en binnen een paar minuten waren ze vochtig. Die dingen zaten alleen maar in de weg. De rook was zo dik dat je elke teug zuurstof die je kon krijgen naar binnen moest zuigen. Later kregen we maskers met speciale filters. Daar kon je hooguit twee uur mee doorwerken en dan moest je het filter vervangen. Maar waar moest je midden op die puinberg nieuwe vandaan halen?’’

Sferazo heeft een organisatie opgericht om reddingswerkers te helpen bij hun strijd voor erkenning van hun klachten, Unsung Heroes Helping Heroes. ,,Het is ongelooflijk belangrijk te weten dat er iemand voor je vecht.’’ Spijt heeft hij ondanks zijn ziekte niet van zijn keuze te helpen op Ground Zero. ,,Ik houd van mijn land. Het was mijn plicht. Het enige waar ik echt spijt van heb, is dat ik zo dom was te geloven wat mijn overheid me vertelde.’’
Loading